از نماز تا نماد: تأملی در تاریخ نماز جمعه تا پایان خلافت عباسی

نویسندگان

قنبرعلی رودگر

چکیده

نماز جمعه که یکی از وجوه معانی «ذکر» و «صلوة» در قرآن است، در واقع تجلی عبادت جمعی خداوند است. گزارش هایی که از محتوای خطب جمعه پیامبر و امامان و خلفای راشدین به دست رسیده نشانمی دهد که این خطبه ها گاه حاوی مضامین اجتماعی و سیاسی نیز می شده است؛ اما در دوره های بعدترتحولاتی در محتوای خطبه ها و دلالت های آن ها رخ داد که موجب شد نماز جمعه یکسره رنگ حکومتیو سیاسی به خود بگیرد. مهم ترین این تحولات، ضرورت دعا برای خلیفه وقت بود و از همین رو تعبیرخطبه خواندن به نام کسی، به معنی رسمیت یافتن حکومت آن کس، کاملا رواج یافت. به هر رو، تحمیلکارکردهای غلیظ سیاسی خواه ناخواه موجب فرسایش قداست این عبادت در تاریخ اسلام شد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

حکم نماز جمعه از دیدگاه فیض کاشانی

مقاله حاضر در مقام بیان دیدگاه فیض کاشانی درباره حکم نماز، مشتمل بر مطالب زیر است: برگزاری نخستین نماز جمعه در اسلام توسط پیامبر اکرم‏صلی الله علیه وآله، حکمت خطبه نماز جمعه که باید در جهت تحکیم مبانی عقیدتی و بیان مسائل لازم مربوط به جامعه اسلامی باشد و نیز بیان اقوال فقهای امامیه درباره حکم نماز جمعه، قول فیض کاشانی بر وجوب تعیینی و دلائل وی بر این قول، از آیات، روایات از پیامبرصلی الله علیه ...

متن کامل

تشیّع و دوران نظام‌سازی مذهبی و سیاسی (از زمان شکل‌گیری تا پایان دورۀ اول خلافت عباسی)

این مقاله در پی بررسی چگونگی و زمان شکل‌گیری تشیّع در اسلام و وضعیت آن در زمان حیات پیامبر(ص) و پس از آن تا دورۀ اول دولت عباسی و نقد فرایند شکل‌گیری نظام مذهبی و سیاسی شیعه به ویژه در ایران بوده است. روش: مقالۀ حاضر با روش تحلیلی و توصیفی و با رویکردی کاربردی و منطقی، به اثبات این فرضیه می‌پردازد که شیعه به عنوان مذهب، همزمان با بعثت پیامبر گرامی اسلام(ص) شکل گرفته، نظامی مذهبی و سیاسی را پی اف...

متن کامل

نماز جمعه در فقه اسلامی

این رساله شامل یک مقدمه و سه فصل می باشد. فصل اول، این مطلب که نماز جمعه در تاریخ اسلام چه سیری داشته و آیا منعقد می شده یا نه ؟ و در صورت اقامه چه کسانی متصدی آن بوده اند، مسئله ای است که روشن شدن آن به فهم مواضع فقهی علماء اسلامی و چگونگی اتخاذ وتدوین آن مواضع کمک میکند . فصل دوم، یکی از مباحث مهمی که در مورد نماز جمعه وجود دارد و تقریبا عامل عمده ای است که مواضع فقهی علماء امامیه و اهل سنت ر...

نقش نماز جمعه در تبیین مصالح اجتماعی

این نوشتار بر آن است تا این رابطه را به نحو مطلوب و جذابی بیان کند که نقش نماز جمعه در جامعه و جایگاه این فرضیه و تاثیرگذاری آن در چه حدی است تا جامعه در اقامه ی هر چه بهتر و با شکوهتر این فرضیه در جلب رحمت الهی و قرب ذات حضرت ذوالجلال پروردگار متعال توشه ای از مواهب زندگی و حیات طیبه بردارد. در این پژوهش تلاش شده تا آسیب ها در جامعه شناخته و با استفاده از آیات کلام وحی و روایات معصومین راه درم...

15 صفحه اول

نقش نماز جمعه در وحدت و توسعه پایدار جهان اسلام

توسعه علم، فرهنگ، اقتصاد و دیگر امور هر جامعه به تعاون و بهره‌گیری از تمام توان نیروهای انسانی آن جامعه وابسته است. از این‌رو دین اسلام با نگاه ویژه‌ای که به تعاون و مشارکت اجتماعی و در امتداد آن توسعه داشته است، آدابی را به منظور همدلی و همسوسازی افکار و حضور فعال مسلمانان در مجامع اجتماعی طراحی کرده است. یکی از برنامه‌های ویژۀ این آیین آسمانی برای تحقق وحدت اجتماعی، فریضه عبادی ـ سیاسی «نماز ...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
تاریخ و تمدن اسلامی

ناشر: دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات

ISSN 1735-7071

دوره 6

شماره شماره 2(پیاپی 12 پاییز و زمستان 1389) 2010

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023